Klawesyn Ciekawostki
Klawesyn czasami konstruowano w wersji pionowej, zwanej klawicyterium.

Szpinet, inna odmiana klawesynu o uproszczonej budowie, zyskała wielką popularność w muzykowaniu domowym.

Klawesyn należy do rodziny instrumentów strunowych szarpanych klawiszowych. Inne nazwy klawesynu to: klawicymbał, cembalo, clavicembalo, cymbał, harpsichord. Skala dźwięków tego instrumentu wynosi F2 - f4. Klawesyn zewnętrznie podobny jest do fortepianu, jednakże dźwięk w nim powstaje w odróżnieniu od fortepianu nie poprzez uderzanie strun młoteczkiem, ale poprzez szarpanie ich tzw. piórkiem. To w efekcie daje charakterystyczne dla klawesynu brzmienie. Pudło rezonansowe klawesynu ma kształt skrzydła, jest otwarte u dołu. Każdej nucie odpowiadają dwie lub więcej strun. Grający może sam zdecydować, ilu z nich użyć naraz. Klawesyn ponadto posiada 1-4 manuałów, 1-7 dźwigni rejestrowych, 4 rzędy skoczków (czyli drewnianych płytek z wyciętymi w górnej części prostokątnymi okienkami, u dołu obciążonych ołowianymi ciężarkami, w których okienkach na stalowej lub mosiężnej osi umieszczone są drewniane zapadki ze skórzanymi bolcami, tzw. piórkami; skoczki zawieszone są pionowo w otworze listwy zwanej sitem lub rowkiem; na wierzchu umieszczony jest filcowy tłumik, który po opadnięciu skoczka przyciska strunę) oraz 4 systemy strun tworzących rejestry: dwa 8-stopniowe, 4-stopniowy i 16-stopniowy. Dowolne łączenie poszczególnych systemów strun odbywa się za pomocą dźwigni rejestrowych (ręcznych, kolanowych lub nożnych zwanych pedałami).
Klawesyn powstał poprzez zastosowanie mechanizmu klawiszowego do istniejących wcześniej cymbałów. Pierwsze wzmianki o klawesynie pochodzą w XIV w. najstarsze zachowane klawesyny pochodzą z XVI w. i mają dwie klawiatury i trzy rzędy strun. W XVIIIw. P. Taskin użył dla drugiego i trzeciego rzędu skoczków kawałków skóry jako piórek przez co uzyskał większe zróżnicowanie brzmieniowe rejestrów. W tym czasie nastąpiło także dalsze poszerzenie skali, zwiększenie liczby rejestrów (do dwudziestu) i klawiatur oraz zastosowanie dźwigni rejestrowych kolanowych i nożnych. Największą popularność klawesyn osiągną na początku XVI wieku, jednak do końca XVIII wieku klawesyn stopniowo tracił swą popularność, ponieważ został wyparty przez nowy instrument, jakim było fortepian. Ponownie został przywrócony do praktyki koncertowej dopiero ok. 1900 roku.

opracowała Ulla S.

 
Copyright (c) 2002-2007 by Tempus Fugit