Inwencja
Przewodnik Muzyczny, luty (+errata z czerwca) 1961
Organ Ludowego Instytutu Muzycznego w Łodzi
autor tekstu: Doc. Roman Jan Iżykowski - PWSM Łódź
przepisał: cis-moll


Aby powiększyć obrazek, kliknij na nim.
1 / 2 / 3

Sam termin "inwencja" - jako nazwa formy - został wprowadzony przez J.S. Bacha. Oznacza on instrumentalną kompozycję polifoniczną dwu- lub trzygłosową, opartą na jednym temacie, przenoszonym kolejno do każdego z głosów. Temat ten, zwykle krótki ale przeważnie odznaczający się wyrazistą rytmiką, posiada przy każdym swym powrocie z reguły ten sam kontrapunkt (głos przeciwstawny):




Z uwagi na ciągłe przestawianie tematu i kontrapunktu całość musi być skomponowana w podwójnym lub potrójnym kontrapunkcie. Ogólna struktura inwencji, której istotę stanowi polifoniczne przetwarzanie tematu i jego kontrapunktu, jest w zasadzie trzyczęściowa.

Część pierwsza, nazywana również grupą pierwszą lub pokazem, obejmuje przeprowadzenie tematu przez wszystkie głosy i łącznik kończący się kadencją w tonacji dominanty (w inwencjach minorowych - często w równoległej tonacji majorowej). Ów łącznik nigdy nie wnosi żadnej nowej myśli muzycznej lecz jest oparty na materiale motywicznym tematu czy kontrapunktu. Jego głównym zadaniem jest przeprowadzenie nieskomplikowanego procesu modulacyjnego, o którym była mowa wyżej.

Część druga, grupa druga lub przetworzenie (z terminem tym będziemy się jeszcze spotykali przy omawianiu bardziej skomplikowanych form takich jak fuga, niektóre postacie ronda czy sonata), rozpoczyna się w tonacji dominanty (lub tonacji równoległej) i zawiera zwykle szereg powrotów tematu. Ma ona zwykle charakter modulacyjny gdyż powroty owe następują w różnych, aczkolwiek przeważnie niezbyt odległych tonacjach. Temat zawiera często drobne zmiany meliczne czy rytmiczne w porównaniu ze swą pierwszą postacią w części pierwszej. Między poszczególnymi powrotami tematu występują niekiedy krótkie łączniki. Zakończenie części drugiej przynosi kadencyjne przygotowanie powrotu tonacji głównej, której pojawienie się jest zwykle równoznaczne z rozpoczęciem się części trzeciej, zwanej także grupą trzecią lub repryzą. W zasadzie nie jest ona ścisłym powtórzeniem części pierwszej, ale rozpoczynający ją powrót tematu ma zwykle postać taką, jak na samym początku inwencji. Często inwencja kończy się krótką, przygotowaną kadencyjnie w tonacji głównej, kodą.

1 / 2 / 3
 
Copyright (c) 2002-2007 by Tempus Fugit